باشگاه خبرنگاران جوان - با وجود برتری هوایی قاطع ارتش صهیونیستی در جنگ اخیر علیه حزب‌الله در جنوب لبنان، نظامیان این رژیم به تازگی در میدان نبرد با کابوسی ناگهانی مواجه شده‌اند که هیچ راه فراری از آن وجود ندارد.

در حالی که ارتش اسرائیل همواره برتری هوایی خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت نظامی‌اش در منطقه معرفی کرده، تحولات اخیر در جبهه جنوب لبنان نشان می‌دهد که این برتری با چالشی جدی و غیرمنتظره مواجه شده است. گزارش‌ها از میدان نبرد حاکی از ظهور نسل جدیدی از پهپاد‌های ارزان‌قیمت و در عین حال مرگبار است که توسط حزب‌الله به‌کار گرفته می‌شوند؛ پهپاد‌هایی که به‌گفته کارشناسان، توانسته‌اند بخشی از پیچیده‌ترین سامانه‌های دفاعی اسرائیل را دور بزنند و معادلات جنگی را تغییر دهند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های منطقه‌ای، از جمله شبکه خبری المیادین، این پهپاد‌ها برخلاف نمونه‌های متداول، از فناوری هدایت با فیبر نوری بهره می‌برند. این ویژگی به آنها اجازه می‌دهد بدون اتکا به امواج رادیویی یا ارتباطات بی‌سیم، مسیر خود را تا هدف طی کنند. در نتیجه، ابزار‌های جنگ الکترونیک اسرائیل که برای ایجاد اختلال در سیگنال‌های هدایت پهپاد‌ها طراحی شده‌اند، عملاً کارایی خود را در برابر این فناوری از دست داده‌اند.

پهپاد‌های فیبر نوری در نگاه نخست ممکن است ساده به نظر برسند، اما همین سادگی، نقطه قوت اصلی آن‌هاست. این پهپاد‌ها از طریق یک کابل بسیار نازک و سبک از جنس فیبر شیشه‌ای به اپراتور متصل می‌مانند. طول این کابل‌ها بنا به گزارش‌ها بین ۱۰ تا ۳۰ کیلومتر است، که به پهپاد امکان می‌دهد اهدافی در عمق قابل توجهی را مورد اصابت قرار دهد. هدایت مستقیم از طریق این کابل باعث می‌شود ارتباط میان اپراتور و پهپاد تقریباً غیرقابل اختلال باشد.

از سوی دیگر، استفاده از فیبر شیشه‌ای سبک در ساختار این پهپادها، آن‌ها را از نظر حرارتی و راداری به‌شدت نامرئی کرده است. برخلاف پهپاد‌های متداول که موتور‌های قدرتمند و تجهیزات مخابراتی آن‌ها امضای حرارتی و الکترومغناطیسی مشخصی ایجاد می‌کند، این پهپاد‌ها رد بسیار کمی از خود بر جای می‌گذارند و همین موضوع شناسایی آنها را برای سامانه‌های پدافندی دشوار می‌کند.

رژیم اسرائیل طی سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری عظیمی در توسعه سامانه‌های دفاعی چندلایه انجام داده است. سامانه‌هایی مانند گنبد آهنین، فلاخن داوود و پیکان برای مقابله با تهدیدات مختلف از راکت‌های کوتاه‌برد گرفته تا موشک‌های بالستیک طراحی شده‌اند. با این حال، پهپاد‌های فیبر نوری حزب‌الله در دسته تهدیداتی قرار می‌گیرند که این سامانه‌ها برای مقابله با آنها بهینه نشده‌اند.

یکی از دلایل اصلی این موضوع، هزینه بسیار پایین تولید این پهپاد‌ها در مقایسه با سامانه‌های دفاعی است. در حالی که رهگیری یک هدف توسط سامانه‌های پیشرفته ممکن است ده‌ها هزار دلار هزینه داشته باشد، قیمت ساخت این پهپاد‌ها به‌مراتب کمتر است. این عدم توازن اقتصادی، به‌ویژه در جنگ‌های فرسایشی، به نفع طرفی است که از سلاح‌های ارزان‌تر استفاده می‌کند.

علاوه بر این، نبود سیگنال‌های رادیویی قابل رهگیری باعث می‌شود سامانه‌های هشدار اولیه زمان کافی برای واکنش نداشته باشند. در نتیجه، این پهپاد‌ها می‌توانند با سرعت و دقت بالا به اهدافی مانند تجهیزات نظامی، خودرو‌ها یا حتی مواضع ثابت حمله کنند.

ظهور این فناوری، تنها یک پیشرفت فنی نیست، بلکه پیامد‌های تاکتیکی مهمی نیز به همراه دارد. نیرو‌های اسرائیلی که پیش‌تر برتری اطلاعاتی و هوایی را به‌عنوان عامل اصلی امنیت خود در میدان نبرد می‌دانستند، اکنون با تهدیدی مواجه‌اند که پیش‌بینی و مقابله با آن دشوار است.

به‌گفته تحلیلگران، این پهپاد‌ها می‌توانند به‌عنوان ابزار شناسایی و حمله دقیق در فواصل نزدیک و متوسط به‌کار گرفته شوند. از آنجا که هدایت آن‌ها به‌صورت مستقیم و لحظه‌ای انجام می‌شود، اپراتور می‌تواند در حین پرواز، مسیر را اصلاح کرده و هدف را با دقت بالاتری مورد اصابت قرار دهد.

همچنین این پهپاد‌ها می‌توانند در محیط‌های پیچیده مانند مناطق شهری یا کوهستانی عملکرد بهتری داشته باشند، جایی که ارتباطات بی‌سیم معمولاً با اختلال مواجه می‌شود. این موضوع به حزب‌الله امکان می‌دهد در زمین‌هایی که پیش‌تر مزیت کمتری داشت، برتری نسبی ایجاد کند.

فراتر از جنبه‌های فنی و نظامی، استفاده از این پهپاد‌ها تأثیر قابل توجهی بر فضای روانی جنگ نیز داشته است. گزارش‌ها از «کابوس ناگهانی» برای نیرو‌های اسرائیلی حکایت دارد؛ تهدیدی که به‌دلیل دشواری در شناسایی و مقابله، حس ناامنی را افزایش می‌دهد.

در جنگ‌های مدرن، جنگ روانی و رسانه‌ای نقشی هم‌سنگ با نبرد میدانی دارد. نمایش توانایی عبور از سامانه‌های پیشرفته دفاعی می‌تواند به تقویت روحیه نیرو‌های خودی و تضعیف روحیه طرف مقابل منجر شود. در این چارچوب، پهپاد‌های فیبر نوری نه‌تنها یک ابزار نظامی، بلکه یک ابزار تبلیغاتی نیز محسوب می‌شوند.

کارشناسان معتقدند که ارتش اسرائیل برای مقابله با این تهدید، ناگزیر به بازنگری در راهبرد‌های دفاعی خود خواهد بود. یکی از گزینه‌های مطرح، توسعه سامانه‌های شناسایی پیشرفته‌تر است که بتوانند اهداف کوچک با امضای حرارتی و راداری پایین را تشخیص دهند.

تحولات اخیر در جنوب لبنان نشان می‌دهد که جنگ‌های مدرن بیش از هر زمان دیگری به میدان رقابت میان فناوری‌های نامتقارن تبدیل شده‌اند. پهپاد‌های فیبر نوری رزمندگان حزب‌الله نمونه‌ای از این روند هستند؛ سلاح‌هایی که با هزینه‌ای اندک، توانسته‌اند چالش بزرگی برای یکی از پیشرفته‌ترین ارتش‌های منطقه ایجاد کنند.

اگرچه هنوز مشخص نیست که این فناوری تا چه حد در بلندمدت تأثیرگذار خواهد بود، اما آنچه مسلم است، ضرورت تطبیق سریع با تهدیدات جدید برای تمامی بازیگران میدان نبرد است. در غیر این صورت، حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاعی نیز ممکن است در برابر نوآوری‌های ساده، اما هوشمندانه، کارایی خود را از دست بدهند؛ سامانه‌هایی که در جنگ رمضان رسما از کار افتادند و دیگر وجود خارجی ندارد.